Truyện cổ tích thần kỳ có hai loại nhận vật chính: nhân vật chính - nạn nhân và nhân vật chính - người đi tìm, hai loại nhân vật này không cùng xuất hiện trong một tác phẩm
Dấu hiệu để nhận biết từng loại nhân vật chính:
+ Nhân vật chính - nạn nhân đó là nạn nhân trực tiếp của hành động của kẻ phá hoại (kẻ gây tai họa, đối thủ) ở điểm nút của truyện. Ví dụ: Tấm (trong truyện Tấm Cám), Người vợ cóc (Lấy vợ cóc)...
+ Nhân vật chính người đi tìm đó là ưng thuận đi khắc phục tai họa, sự thiếu của người khác ở điểm nút của truyện. Ví dụ: Anh Khoai (Cây tre trăm đốt), Thạch Sanh (Thạch Sanh), Người học trò (Kêu một việc được ba việc)...
Tuy nhiên, để xác định nhân vật chính trong truyện cổ tích thần kỳ cũng không phải là việc đơn giản, để nhận diện chính xác người đọc cách đọc truyện cổ tích thần kỳ Việt Nam theo hình thái học của Truyện cổ tích thần kỳ của V.Ja. Propp (Do Giáo sư Đỗ Bình Trị biên soạn).